
09 Kasim 2016 / Çarsamba
Elbette bunun sihirli ve kolay bir yolu yok. Ancak şunu unutmamak gerekir ki inatçı çocukla başa çıkmak için önce sakinliğinizi korumalısınız. Bunu için çocukluğunuzu düşünün. Muhtemelen birçoğumuz inatçıydık. Ancak yetişkin olunca durum değişti. Birgün çocuğunuz da yetişkin olacak ve belki bu günleri hatırlamayacaksınız. O zaman kendinize sorun. İnatçı olan çocuğuma sabırla mı davranmalıyım? yoksa öfkeyle, şiddetle ve aşağlamayla mı davranmalıyım? İkinci yolu seçenlerdenseniz çocuğunuzu muhtemelen kısa süreliğine kontrol altında tutarsınız. Birinci yolu yani sabrı seçerseniz, elbette daha zahmetli olacak, ama olumlu sonuç alacaksınız.
Sabırlı olmayı seçenlerdenseniz diyebilirsiniz ki sadece sabır yeter mi? İnatçı çocukla nasıl başa çıkılır? diye sormanız doğaldır.
Öncelikli olarak çocuğun yaş döneminin özelliğini tanımalısınız. Kritik dönemleri bilirseniz çocuğunuza karşı daha etkin davranışlarda bulunabilirsiniz. Aileleri zorlayan 4 kritik dönem vardır. 2,5 yaş civarı, 4 yaş, 6 yaş ve 12-13 yaşlar. Elbette çocuğun gelişim özelliklerine göre bu yaşlara artı,eksi 6 ay eklenebilir. Yaş dönemlerinin ayrıntılarına girmeyeceğim. Ancak kısaca belirtmek gerekirse bu yaşlarda çocuklar öfkeli ve inatçı olabiliyorlar.
İnatçı çocukla nasıl başa çıkılır noktasında sizlere Pedagog Ali ÇANKIRILI’nın bir yazısını paylaşmak istiyorum.
Çocuğa ne kadar çok “Hayır” derseniz onun inatçılığını körüklemiş size “Hayır” demesine zemin hazırlamış olursunuz. Bir şey yapmasını istediğimizde veya sınır koyduğumuzda sözlerimizi “Hayır” cevabı almayacağımız şekilde ayarlamamız gerekir. Eğer yemekte çocuğun tabağını kendi elimizle doldurup, “Tabağındakini bitirmeden masadan kalkmayacaksın” dersek büyük ihtimalle “Hayır, bu yemek çok, hepsini yemek istemiyorum” cevabını alırız. Böyle yapmak yerine “Herkes tabağına yiyeceği kadar yemek alabilir, ama aldığını da yesin lütfen” diyerek herkesi bağlayan bir kural koyabilirsiniz. “Sütünü iç” diye dayatmak yerine, “Sütünü cam bardakla mı yoksa fincanla mı içmek istersin” diye seçenek sunmak daha doğru olacaktır.
İnatçılığın Sebepleri ve Düzeltme Yolları
“Hayır” diyen çocukla alay etmeyin, ceza ile korkutmayın, kimin güçlü olduğunu ispatlamak için zor kullanmayın. Bazen çocuk sizin sevginizi, sabrınızı, kendisine ne kadar katlanabildiğinizi denemek için “Hayır” diyerek inatlaşabilir. Sinirlenir, bağırıp çağırır ve hele ceza verirseniz “Haklıymışım, beni sevmiyorlar” diye düşünebilir.
İnatçılık yaptığı zaman neden böyle davrandığını sorun. İnat çoğu zaman çocuğun varlığını kabûl ettirme ve bağımsızlık isteğinden kaynaklanır. Gösterdiği sebep ne kadar saçma ve yersiz olursa olsun, sabırla dinleyin. Kendinizi çocuğun yerine koyun. Şüphelerini, kaygılarını ve korkularını anlamaya çalışın. Kızmadan, sabırla dinlediğinizi gördüğü zaman duygularını ifade etmeyi ve gerektiğinde kontrol etmeyi öğrenecektir.
Haklı istekleri yerine getirilmeyen bir çocuk inatçılık yaparak isteklerine kavuşmayı deneyebilir. İnatçılık bir hastalık sırasında ortaya çıkabilir. Anne babaya kızan çocuk gizli bir öç alma duygusuyla inatçılık yapabilir. Kardeş kıskançlığı, kardeşinin kendisinden daha fazla sevildiği kanaati inatçılığa yol açabilir.
Çocuğu kardeşi ile kıyaslayarak kıskançlık duygusunu tahrik etmemeliyiz.
İnadını fazla önemsediğimiz, kızdığımız veya üzüldüğümüz zaman çocuk inadı bize karşı bir silah olarak kullanabilir. Sabah kahvaltısına kalkmak istemeyen bir çocuğun tepesine dikilip “Haydi kalk çayın soğuyor” diye ısrar etmeye gerek yoktur. “Sen bilirsin, eğer kahvaltıya gelmezsen ayrıca senin için kahvaltı hazırlayamam, öğleye kadar aç kalırsın” diyerek seçimi ona bırakabiliriz. Bir veya iki saat sonra kalkıp kahvaltı istediğinde “Hayır, öğle yemeğine kadar aç kalmayı kendin seçtin, sana kahvaltı hazırlamak zorunda değilim” diyerek inadın da bir bedeli olduğunu öğretmiş olursunuz. -Pedagog Ali ÇANKIRILI-
İnada karşı strateji geliştirin. Çocuğunuz muhtemelen inat edeceği şeyleri önceden bellidir. Örneğin;
Çocuk parkta oynuyor. Siz bankta oturuyorsunuz. Çocuğunuza aninden “Oğlum haydi eve gidiyoruz” dediniz. Alacağınız tepki muhtemelen olumlu olmayacaktır. İnatlaşma yaşanacaktır. Ancak şöyle derseniz nasıl olur. “Oğlum 5 dakika daha oyna. Sonra eve gideceğiz”. Muhtemelen alacağınız tepki olumlu olacaktır. Bu stratejiyi birçok duruma uyarlayabilirsiniz.
Diğer bir yolda ‘Spor’dur
Sporun hemen her çocuğun yeteneğine göre desteklenirse Çocuk enerjisini atar böylelikte daha az hırçın olur.
İnatçı çocuklara aile hükmetmeye çalışmamalı aksine ailesi yaşamın tam kendisi olmalılar…