
11 Kasim 2016 / Cuma
Bir sporcu,spor yaÅŸamına baÅŸlamdan önce ve en az 6 ayda bir olmak üzere tam bir saÄŸlık kontrolünden geçmelidir.Bütün testleri yaptırmalıdır.Ancak bu sayede herhangi bir rahatsızlığı olupolmadığı tespit edilebilir.Bu yapılmazsa tabiki çıkacak sonuçlarada katlanılması gerekir.
EÄŸer sporda ilerlemek ve diÄŸer ülkelerle boy ölçüÅŸmek istiyorsak spor saÄŸlık merkezleri kurmalı ve buralarda uzman spor hekimlerinden oluÅŸan komisyonlarla saÄŸlık kontrolleri , kondüsyon testleri yaplmalıdır.Bütün bunlar hayal olmaktan öte gerçekleÅŸtirildiÄŸinde muhakkak ki bir sporcu daha kaybedilmiyecektir.
Ani (AKUT) kalp durmasına geçmeden önce kalbin natomik yapısı hakkında bilgi vermekte fayda vardır.
Kalp 2. ve 8. kaburgala arasındaki ,orta hattan daha cok sol tarafa doÄŸru yer alır.Kalp 4 odacıktan meydana gelmiÅŸtir.Üstekilere kulakçık alttakilere ise karıcık denir.AORT vucudumuzun en büyük damarı olup, sol karıncıktan çıkan kanı tüm vücuda dağıtır. Vücudumuzda oksijeni alınan kan toplar damarlarla saÄŸ kulakçığa gelir,oradan saÄŸ karıncığa geçer.SaÄŸ karıncıktan akciÄŸerlere gönderilip temizlenerek (oksijenlendirilerek) sol kulakçığa gelir.Sol kulakçıktan sol karıncığa, oradanda aort yoluylatekrardan dolaşıma katılır.Bu olay dakikada 60- 80 defa tekrarlanır.
KALP VE DOLAŞIM DURMASININ SEBEPLERİ
1=ANOKSİ(Nefes alamama soluk alıp verememe)
Bunlara daha çok trafik kazalarında bogulmalarda rastlanır.Bunun yanısıra bizi ilgilendiren yönü judo müsabaka ve anteremanlarında boÄŸma teknikleri sonucu sık sık rastlanmasıdır.Ayrıca karete. taekwondo müsabaka ve anteremanlarındada tekme ve yumruk darbesi sonucu yine rastlanmasıdır.
2=SİNİR SİSTEMİYLE İLGİLİ
NERVUS VAGUS diye bilinen sinir boyunda veya diÄŸer bölgelerde darbelerle uyarılması sonucu kalp atımıyavaÅŸlar hatta durur.
3=KANAMALAR
Aşırı miktar kanamalar neticesinde olur.Müsabakalarda oldukça az görülür.
4=KALP KASINDAKİ BOZUKLUKLAR
5=DİĞER SEBEPLER
Zehirlenmeler,kalp ameliyatları vs.
KALP VE DOLAÅžIMIN DURDUÄžUNU GÖSTEREN BELİRTİLER
Derinin soluk mor bir renk alması,vucudun soÄŸumasınabzın ve kalp seslerinin alınmaması ve göz bebklerinin geniÅŸlemesidir.Bunların dışında en önemli belirti ” dolaşım durmasından kuÅŸkulanuldığı zaman kalbin durduÄŸunu kabul etmektir”
TEDAVİ ŞEKLİ :
Tedavi için yaklaşık 4 dakikalık bir süremiz vardır.Bu 4 dakika süre içinde kalbi çalıştırabilirsek bir rahatsıslık görülmez.Ama 4 dakikayı geçen zamandan sonrabeyinde hasar meydana geleceÄŸinden sinir sisteminde bozukluklar olabilir.Tedavi için hasta hemen sıet üstü yatırılır.Başı geri itilir.Bacaklar yaklaşık 75 derece yukarı kaldırılır.Sternum kemiÄŸinin (iman tahtası kemiÄŸi) alt kısmına kuvvetli bir yumruk vurulur.Bu kalpte birden düzelme yapabilir.Yine aynı yere el ayası konur. DiÄŸer el onun üzerinde ritmik olarak basturılır.Dakikada 60-70 defa bastırılmalıdır.Aynı sırada dakikada 20-30 defada suni solunuma devam edilmelidir.Bu ağızdan solunum yada ambu denilen cihazlarla yapılmalıdır.Bu iÅŸlekler yapıldıktan 2-3 dakika içinde kalp çalışmaya baÅŸlar.Bundan sonrada bu iÅŸlemlere en az 30 dakika devan edilerek suni solunum ve dolaşım saÄŸlanarak sporcunun hayatı kurtarılabilir.
KRAMPLAR
Düzenli eksersiz yapan kiÅŸilerin çoÄŸunluÄŸunda kramplara raslanabilmektedir. Özellikle tükenme aÅŸamasına kadar anteremanlarını sürdüren sporcular kramplardan sıklıkla ÅŸikayetçi olmaktadırlar. Kramplara neden olan çok çeÅŸitli faktörler vardır. Beslenmeye iliÅŸkin olanlar ÅŸu ÅŸekilde sıralanabilir.
1-Sıvı kaybı
2-Elektrolit DengesizliÄŸi
3-Glikojen depolarının boşalması
4-Yorgunluk
Bazen esnetme yada masaj krampların ortadan kalkmasına yardımcı olabilmektedir. Bununla birlikte eksersiz öncesi ve sonrası beslenmede dikkat edilecek bazı hususlar krampların oluÅŸumunu engellemek açısından önem taşır.
NEDEN TERLERİZ:
Eksersizle birlikte çelışmamızın çoÄŸunluÄŸuna yada ortamın ısısına baÄŸlı olarak terlemede artmaktadır. Eksersiz sırasında vucutta oluÅŸan ısının büyük bir kısmı kaslardan deri yüzeyine taşınarak terleme ile vucuttan atılır. Bir baÅŸka deyiÅŸle terleme vucudun soÄŸutma sistemi olup her 1 litre için 580 kalorilik enerji vucuttan uzaklaÅŸtırılır. Öncelikle bu soÄŸutma sisteminin çalışabilmesi için vucutta yrterince sıvı olması gerekir. Soluk almada güçlük, kaÅŸp atım hızının artması, yorulma süresinin hızlanması gibi belirtiler sıvı kaybı ile kendini göstermektedir. kramplar ise daha çok vucudun dehidrete (susuz) olduÄŸu durumlarda ortaya çıkmaktadır..
Bazı spor dallarındaki ortalama su kayıpları şu şekildedir.
Futbol=3.0 litre Boks=1.5 litre Basketbol=1.7 litre 2000metrekürek=0.8litre Buz hokeyi=1.8 litre
Sıvı kaybının daha az olacağı düÅŸünülen yüzmede dahi, saatlik yoÄŸun bir çalışma ile vvucuttan 2 litrelik sıvı kaybı söz konusudur. Böylelikle eksersizden önce yeterince sıvı alımı (vucudun su doygunluÄŸu), eksersiz süresince cucudun su kaybının karşılanması , iyi bir çalışma verimi ve krampların önlenmesinde oldukça önemlidir. Eksersiz sırasında vuvudun kaybettiÄŸi suyun tümünü (örneÄŸin bir tenis maçı anında yada maratonda) anında yerine koymak oldukça güçtür.Bununla birlikte 15-20 dak. aralıklarla azar azar alınan su, kuÅŸkusuz krampların önlenmesinde etkili olur. Alınan suyun mideyi kısa sürede terk etmesi ve rahatsızlık vermemesi için serin olması (5-10derece)gerekir. Eksersiz öncesi ve sonrası vucud ağırlığının belirlenmesi, vucut sıvı kaybının belirlenmesi gerekir. KuÅŸkusuz bir futbol maçı sonında 2.5 litre sıvı kaybetmiÅŸ bir spocunun, bu kaybı bir anda karşılaması beklenemez. Ancak eksersiz bitiminden 30 dakika sonra su içimine aÅŸlanması gerekir.
Kramlardan sorumlu olan diÄŸer besin öÄŸesi;minerallerdir
Vucut sıvılarında bulunan ve elektrolit olarak adlandırılan kalsiyum, sodyum, potasyum, magnezyum gibi mineraller terle vucuttan atılmaktadırlar. vucuttaki en önemli görevleri ise.kas kasılması ve sinir iletiminde görev almalarıdır.
özellikle sıcak ortamda bu minerallerin kayıplarından vucut elektrolit dengesi bozulur ve çalışan kaslarda kramoların oluÅŸumuna zemin hazırlanır. Bununla birlikte, sporculara eksersiz sırasında mineralden zengin sıvı alımları önerilmez. Çünki damar içerisinde belirli yoÄŸunlukta bulunan bu tur hazır içecekler eksersiz sonrası toparlanma döneminde alınabileceÄŸi gibi, iyi bir brslenme ilede kayıplar karşılanabilir. Terleme ile atılan ve kas kasılmasında önemli bir görev üstlenen minerallerin kaynakları ve yetersizliÄŸi sonucunda oluÅŸanlar tabloda gösterilmiÅŸtir.
MİNERAL ADI
KAYNAKLARI
YETERSİZLİĞİ
Kalsiyum
Süt ve süt ürünleri
Kramplar
Kuru meyvalar
Meyvalar
Sinir iletiminde bozukluk
Sodyum
Tuz
Kas yorgunluÄŸu
Süt ve ürünleri
Ağrı,kramp, solunum yetmezliği
Magnezyum
Kurubaklagiller,tahıl,yeşil bitki Kas kasılması,sinir iletiminde bozukluk
Cimnastikçiler ve daÄŸcılar üzerinde yapılan çalışmalarda kramp ÅŸikayetlerinin günlük yeterli kalsiyum(2-3 su bardağı süt yoÄŸurt) ile ortadan kalktığı gözlenmiÅŸtir. Aynı ÅŸekilde , futbolcuların potasyumdan zengin yiyecekleri sıklıkla tüketmeleri ile kramp sorunları çözülmüÅŸtür. Minerel kayıplarının eksersiz sonu karşılanması bir sonraki anteremana hazırlık açısından önemlidir.
Bu nedenle sporculara eksersiz sonrası öÄŸünde 1/2 oranda meyva suyu ile karıştırılmış kalsiyum ve minerallerce zengin besinlerin verilmesi yararlı olur.tuz kaybı yemeklere katılan tuz ile telafi edilip ayrıca tuz tabletleri verilmesi önerilmez..
Kramplara neden bir faktörde;Glikojen depolarının boÅŸalması ve bunu izliyen yorgunluÄŸun geliÅŸimidir.
Kayakçılar üzerinde yapılan araÅŸtırmalarda krampların daha çok öÄŸleden sonraları meydana geldiÄŸi gözlenmiÅŸtir. ÖÄŸle arası sporculara karbonhitratlı yiyeceklerin verilmesi bu ÅŸikayetleri ortadan kaldırmıştır. Vucut glikojen depolarının doygunluÄŸu yorulma süresini geciktirmekle birlikte sakatlanma riskinide bir ölçüde azaltmış olur. Eksersiz yapan kiÅŸilerin eksersiz süresince vucuttan kayba uÄŸrıyan besin öÄŸelerini bilmeleri ve beslenmelerini bu doÄŸrultuda düzenlemeleri iyi bir çalışma verimi ve krampları(sakatlanmaları)önleme açısından gereklidir.Åžuur kaybı ve ilk yardım
ÅžOK:Korku hali olup hafıza kaybı ile belli olur.KiÅŸi ÅŸoka girdiÄŸi zaman bir nevi yaÅŸayan ölü gibi dir. KiÅŸi ÅŸoka bir darbe ile direkt(Hemen reaksiyon) yada indirekt(Sonradan reaksiyon) ile girebilir.
Direkt:Hemen dişer bayılır.
İndirekt:Önce farkedilmez:Bir sarsıntı geçirir. Hatta ben iyiyim der.
Ama sonra düÅŸer ve direkt sok hali gibi bayılır.Åžokun sebepleri:
1-Fazla kan kaybı
2-Şiddetli ağrı
3-Korku
4-Büyük ezik ve darbeler
Belirtileri:
1-Fenalık hissi
2-El ve ayaklarda soÄŸuma
3-Bulantı, kusma
4-Deride soğuklukŞuur Kaybı:
Åžuur kaybı basit bir bayılmadan ölüme kadar gidebilenbir tablodur.Åžuur kaybına uÄŸramış yaralıda ÅŸunlar görülür. BaÅŸ dönmesi, Göz kararması, SoÄŸuk ter, Bulantı sonra kusma, El ve ayaklarda soÄŸukluk, Fenalık ve sıkıntı hissi, Yüzde soÄŸukluk dudaklarda morarma, Nabızda yavaÅŸlama kalp seslerinin iÅŸitilmesi, Åžuur kaybı, Solunum durması
Basit şuur kaybında ilk yardım:
1-Hastayı süratle baÅŸaÅŸağı duruma getiriniz
2-Kemer, kılbağı, korse gibi vucudu sıkan şeyleri derhal gevşetin.
3-Hastanın etrafındaki kalabalığı dağıtınız.
4-Solunum yollarını tıkıyan ÅŸeyler varsa kaldırınız. Dil geriye kaçmışşa dışarıya çekiniz.
5-Hastaya temiz hava sağlayınız.
6-Yüze soÄŸuk kompres yapınız.
7-Kololya veya amonyak koklatınız.
yukardaki iÅŸlemlerin yapılması ile birlikte gerekiyorsa süratle suni solunum yapılmalıdır.Dilin geriye kaçmasına engel olunuz Åžuur kaybının sebebi belli ise bunun tedevisini yapınız .Kalp sesleri duyulmuyorsa yani kalp durmuÅŸÅŸa GöÄŸüs kafesi üzerine iki ekinizle ritmik bir ÅŸekilde tazyik yapınız bırakınız. bu harekete nabız alıncaya kadar devam ediniz.
Suni Solunum
Değişik suni solunum şekilleri vardır. En kolay,tesirli ve şartların gerektirdiği metodu uygulayınız.En iyi metot agız agıza suni solunumdur.Akciğerlere hemen hava gider.
1-Hastayı sırtüstü yatırınız.
2-Her türlü yabancı ciÅŸmi ağızdan çıkarınız,
3-Boynu biraz yükseltip başı arkaya doÄŸru hafifçe eÄŸiniz.
4-Bir elinizle alt çeneyi ağızı açacak ÅŸekilde aÅŸağıya çekiniz.
5-Diğer elinizle hastanın burnunu kanatlarından sıkınız.
6-Derin bir nefes alıp ağızınızı hastanın ağızına kapayıpHastanın göÄŸs kafesi yükselinceye kadar nefes veriniz.
7-Hastanın nefes vermesi için ağızınızı hastanın aÄŸzından çekiniz.
8-Yukarıda tarif edilen hareketi ellerinizin durumunu bomadan 15-20 kere tekrar ediniz.Hastanın ağızı ile doÄŸrudan temas etmek istemiyorsanızİnce bir mendil yada tülbent koyup bu iÅŸlemi yapınız.Hastanın kendi kendine solunum yaptığını hissettiÄŸinizde bu iÅŸlemi bırakınız.
9-derin nefes aldığımızda buna hipervantilasyon denir.
beynimiz içimize çektiÄŸimiz havanın miktarını, oksijen ve karbondioksit dengesini korumak için oyomatik olarak ayarlar.
Çok sık ve derin bir nefes alarak bu dengeyi bozarsak Anormal miktarda karbondioksit çıkarırız. Kandaki karbondioksit düzeyinin böyle ani düÅŸmesi beyin damarlarının daralmasına ,bunun sonucunda beyin hücrelerine daha az oksijen gitmesine sebep olur.Åžok nedir?
Pek çok nedene baÄŸlı olarak ortaya çıkabilen ÅŸok, çıkış nedenine göre önlenebilir ya da en azından olabildiÄŸince hafif atlatılır. Duygusal ÅŸok: Kendini halsiz ve bayılacakmış gibi hissetme, hatta bayılmaya kadar varır. Kötü manzaralar ve duygusal sarsıntı vb. yüzünden meydana gelir. Çabuk geliÅŸir. Gerçek ÅŸok: vücut fonksiyonlarını etkileyen bir çok neden sonucunda meydana gelen durum ölümle noktalanabilir. Gerçek ÅŸoka neler neden olur? Süratli kan kaybı: Genellikle yarım litreden fazla. Bir insanın iç kanama ile epey kan kaybedebileceÄŸini unutmayın. Uzun süren ishal, kusma ve yanık yüzeyleri yoluyla vücut suyunun kaybolması Ciddi kırıklar-GörünüÅŸte kan kaybına iliÅŸkin hiçbir belirti olmamasına karşın kırılan geniÅŸ kemiÄŸin etrafındaki dokuda çok kan kaybı olabilir. Kalp atışını durduracak herhangi bir durum (kalp krizi, elektrik çarpması). Ciddi enfeksiyon (apandisit patlaması) Alerjik ÅŸok. Terli, soluk ve soÄŸuk bir cilt, yüzeysel ama sık nefes, nabzın hızlı ve zayıf atması, rahatsız ve endiÅŸeli hal, bilinçsizlik. Yapılacaklar Yukarıdaki belirtiler varsa hasta kötü bir durumdadır ve acil tıbbi yardıma ihtiyacı vardır. Ambulans çağıracak birisini bulun. Kanamayı durdurun. Kanayan bölgeye bastırın. Çok ciddi olmadıkça yerinden oynatmayın. EÄŸer yoldaysa orada tedavi edin ve trafiÄŸi düzenlemesi için baÅŸkalarını bulun. Yüzükoyun korunaklı bir ÅŸekilde yatırın, Giysileri sıkı ise gevÅŸetin. SoÄŸuk almasını önlemek için battaniye ya da baÅŸka hafif bir örtü ile örtün Åžiddetli ÅŸok durumundaki ya da bilinçsiz vaziyetteki kiÅŸiye ağızdan hiçbir ÅŸey vermeyin. Su isterse dudaklarını nemli bir bezle ya da parmaklarınız suya batırarak ıslatın. Kesinlikle alkol vermeyin ve sıcak su ÅŸiÅŸeleri kullanmayın. Çünkü her ikisi de kanı deriye doÄŸru çeker. Halbuki kan vücudun öteki hayati organların görevlerini yerine getirebilmesi için gereklidir. Nefes alışını izleyin. EÄŸer durursa suni solunuma baÅŸlayın8 BileÄŸinden nabız atışına bakın. Åžok artarken nabız sayısı da süratle artar (normal olarak kalp dakikada 70 kere atar). EÄŸer kalp atışı durursa kalp masajına baÅŸlayın.ADELE BURKULMALARILARI
Eklemlerdeki baÄŸların veya çevresindeki dokuların ani ve ters bir hareket sonucunda gerilmesine ve bazen yırtılmasına burkulma adı verilir. Burkulma en çok ayak ve el bileÄŸi eklemlerinde görülür
Eklemlerdeki baÄŸların veya çevresindeki dokuların ani ve ters bir hareket sonucunda gerilmesine ve bazen yırtılmasına burkulma adı verilir. Burkulma en çok ayak ve el bileÄŸi eklemlerinde görülür. Burkulan eklemde önce ÅŸiddetli aÄŸrı duyulur sonra birkaç saat içinde eklem çevresinde ÅŸiÅŸlik ve kızarıklık oluÅŸur ama hareket yeteneÄŸi tümüyle yitirilmez. Burkulmadan sonra geçen zamana baÄŸlı olarak üç aÅŸama söz konusudur: İlk aÅŸamada (1ve 3. günler arasında) hasarlı bölgede ÅŸiÅŸlik ve doku yıkımı oluÅŸur. İkinci aÅŸamada (4-7. günler) bu hasar vücut tarafından onarılır ve bölgede bir nedbe dokusu geliÅŸir. Sekizinci günden sonra baÅŸlayan üçüncü aÅŸamada ise hasarlı bölgenin doÄŸal onarım süreçleri tamamlanır. Özellikle spor müsabakalarında burkulmalardan sonra uygun tedavide gecikilir. Bunu baÅŸlıca nedeni, sakatlanmaların sık meydana geldiÄŸi amatör sporların ve müsabakaların çoÄŸunlukla hafta sonlarına denk gelmesidir. Hafta sonu sakatlanan sporcu, olayın kendiliÄŸinden düzeleceÄŸi umuduyla genellikle pazartesi veya salı gününe kadar bekler ve bu nedenle tedavide önem taşıyan ilk günler kaybedilir. Ancak sonraki günlerde aÄŸrı, ÅŸiÅŸlik, hareket kısıtlanması yakınmaların devam etmesi sonucunda doktora gidilir. Burkulmalardan hemen sonra tedaviye baÅŸlanmalıdır. Burkulan bölgenin soÄŸutulması, bandaja alınması ve 1-2 saat kadar yükseÄŸe kaldırılması gibi basit önlemler ÅŸiÅŸmeyi engeller. SoÄŸutma için buz bulunamadığında bir kova soÄŸuk su da bu iÅŸi görebilir. SoÄŸutulan bölgede damarlar büzülünce kan akımı 4 kat azalmaktadır ama soÄŸutma uygulaması her defasında 5-6 dakikadan uzun sürmemeli, her uygulama arasında 7-8 dakika beklenmeli ve uygulamanın toplam süresi 24 saati aÅŸmamalıdır. Aksi takdirde bölgenin metabolizması soÄŸuktan olumsuz etkilenir. Burkulan bölgeninin bandaja alınarak esnek bir ÅŸekilde bası uygulanması, hasarlı dokularda kan toplanmasını ve ÅŸiÅŸmeyi en aza indirir. Bandaj yapılmadan önce bölgeye burkulmalarda kullanılan merhemler sürülmesi de iyileÅŸmeyi hızlandırır.
SAYGILARIMLA
MİLLİ ANTRENÖR: SEFER GÜNEÅž
GSM: 0543 504 3454